Forklift Seçerken Dikkat Edilecek Hususlar
Forkliftler paletli yükleri çatallarıyla kaldırıp götürmeye, yüklemeye, istiflemeye yarayan, operatörün üzerine binip kullandığı araçlardır.
Nadirde olsa özel yükler için çatal yerine ataÅŸman denen aparatlar kullanılır.
Forkliftlerin kapasiteleri genellikle 1,5-8 ton olmasının yaında 40 tona çıkan özel forkliftlerde vardır. Yükü kaldırma yükseklikleri 3-7 metre arasındadır. Forkliftler taşıdıkları yükü arkalarında bulunan karşı (denge) ağırlıkla dengelerler. Bundan dolayı boyutlarına göre çok ağır, zorlanan ve bakımı hassas makinelerdir.
3 ton yük kaldıran bir forkliftin kendi ağırlığı 4,5 ton, yüklü ağırlığı da 7,5 ton’dur. Aynı zamanda çok yüksek manevra kabiliyetine sahiptirler.
İşletmenin ihtiyacına tam cevap verecek bir forklifti seçerken aÅŸağıdaki noktalara dikkat ederek, uygulamayı, yükü, ortamı, zemini yerinde incelemek ve uygun modele karar vermek en doÄŸru yoldur. Bu konuda eÄŸitimli ve tecrübeli satış temsilcileri ile görüÅŸmek ve teknik özellikleri ile dolayısıyla gerekli forklifti saptamak gerekmektedir.
İşletmeye en uygun forklifti seçerken dikkat edilecek hususlar ÅŸunlardır;
1. Güç tipi
2. Tonaj
3. Asansör, yatay kaydırma
4. Dönme mesafesi - rampa çıkabilme
5. AtaÅŸman
6. Lastik seçimi
7. Vardiya
8. DiÄŸer opsiyonlar ve aksesuarlar
1. GÜÇ TİPİ;
Güç tipi yönünden forkliftler 3'e ayrılır;
A. DİZEL FORKLİFTLER: Dizel yakıt kullanılan bu tipler, en rahat kullanımı olan forkliftlerdir. 24 saat kullanıp, özel yakıtını tamamlayıp yine 24 saat kullanmaya devam edebilirsiniz. Ancak egzost emisyonu sebebiyle kapalı, havalandırması iyi olmayan mekanlarda kullanımı mümkün deÄŸildir. Genellikle dış mekanlarda tercih edilir.
B. AKÜLÜ ELEKTRİKLİ FORKLİFTLER: Aküsünden elde ettiÄŸi elektrik enerjisi aracılığıyla çalışan bu tip forkliftler, “SIFIR” egzost emisyonu dolayısıyla gıda gibi sektörlerin ve kapalı alanlarda vazgeçilmezidir. Dizel kadar bakım maliyeti olmasa da 3-4 yılda bir aküsünün yenilenmesi gereken bu tip forkliftlerde çift vardiya çalışılmak istendiÄŸinde bir de yedek akümülatör (batarya) bulundurmak gerekecektir. Zira bu akü yaklaşık olarak 1 vardiya da bitecektir. Åžarj süresi ise yaklaşık 8 saat sürecektir. Yedek akü alınması gerekliliÄŸi tabiki maliyeti ve iÅŸletme giderlerini artıracak bir faktördür. Akülü forkliftle beraber içinde aküsü ve harici ÅŸarj cihazı (redresör) gelir. Redresör için monofaze veya trifaze elektrik tesisatı gerekir. Forklift aküleri çok ağır (1-2 ton) ve pahalıdır, (forklift deÄŸerinin %25’i gibi). Akülü forkliftler her geçen gün teknolojilerini artırarak en yeni ve verimli teknoloji olan AC (alternatif akımlı) motor sistemini kullanır. Bu sayede iÅŸletme (bakım) maliyeti ve kullanım süresi bakımından eski teknoloji DC (doÄŸru akım) modellere göre çok büyük avantaj elde edilir.
C. LPG’ Lİ FORKLİFTLER: Motoru normal benzin motoru gibidir. Motorun LPG dönüÅŸümü yapıldıktan sonra LPG tüp kullanılan bu forkliftler ise egzost emisyonu açısından akülü ve dizel forklift arasında bir noktadadır. Dizel kadar egzost emisyonu yoktur. Hem dış hem de kısmen iç mekanlarda kullanılacak ise tercih edilir. Ancak yinede toksit egzost çıkışı vardır. LPG tankı olarak normal mutfak tüpleri de kullanılabilmektedir, ancak bu durumda tüpün içindeki gazın %25’i boÅŸaltılamaz (tüp yatık durduÄŸundan) bunun için çok fazla tavsiye edilmektedir. Özel forklift tankı kullanıldığında bu tür bir israf söz konusu olmaz.
2. TONAJ;
Forkliftte seçilecek tonaj iÅŸletmenin yüküne ve yükünün boyutlarına baÄŸlıdır. Forklift’in kendi kapasitesi örneÄŸin (3 tonluk forklift dendiÄŸinde) yükün derinliÄŸinin (çatalların girdiÄŸi mesafe) 1 m olması üzerine belirlenmiÅŸtir. Yani 3 tonluk bir forklift derinliÄŸi 1 m olan 3 tonluk bir yükü-paleti kaldırır. Yükün derinliÄŸi artarsa forklift’in kapasitesi düÅŸer. Bu teknik özellik broÅŸürdeki diyagramda da belirtilmiÅŸtir. Yine yükün yan boyutları da (geniÅŸliÄŸide) kapasiteyi ve dengeyi etkiler.
Ayrıca yine çok önemli bir noktada forkliftler nominal kapasitelerini 4m’ye kadar kaldırabilirler. 4m’den sonra kapasite yine düÅŸer. 5.5-6m’de yarıya düÅŸebilir. Özel diyagramlarla saptanır.
MüÅŸteriye doÄŸru forklifti önerebilmek için yükünün ağırlığı, boyutları, kaldıracağı yükseklik gibi bilgilerin bilinmesi gerekmektedir. Ancak genel olarak paletli yüklerde palet ağırlığı (tek veya çift paleti kaldırmasına baÄŸlı olarak) forklift tonajını belirler.
3. ASANSÖR-YATAY KAYDIRMA;
Forkliftte asansör yüksekliÄŸi ve tipi çok kritik bir rol oynar. Asansör yüksekliÄŸi çatalın yerden yüksekliÄŸi anlamına gelir. Depodaki raf ve istif yüksekliÄŸine göre asansör seçilir. Bu arada asansör kolonunun (raylarının) kiriÅŸlerden, kapılardan geçebilmesi, tavana çarpması gibi durumlar için min. ve max. asansör yükseklikleri dikkatle kontrol edilmelidir.
Standart asansörler 2 parça, Tripleks asansörler 3 parça halinde yükselirler. Genelde Standart asansörler 3-4m, Tripleks asansörler4-6 m gibidir. Tripleks asansörlerin inmiÅŸ yükseklikleri de düÅŸük olduÄŸundan her uygulamaya uygundur. Tripleks asansörlerde ayrıca Free Lift (Serbest Kaldırma) isminde önemli bir özelliÄŸi vardır. Bu özellikte asansör rayları yükselmeden çatal 1.5 m kadar yükselebilir Bu da tavanı kısa yerlerde (konteynır gibi) palet üzerine palet istifine olanak verir. Çatal kalksa bile asansör rayı kalkmaz ve tavana çarpmaz.
Asansörler nerdeyse 3m’den 7m’ye kadar yarım metre arayla fabrikaya sipariÅŸ edilmesine karşın genelde Standart asansörde 3.3 metre (3300mm) , Triplekste 4.8metre (4800mm) (konteynıra uygun) stokta bulunmaktadır.
Yatay kaydırma sistemi (Side Shifter) ile çatalların paralelsaÄŸa-sola 20cm hidrolik hareketini saÄŸlanır. Bu sayede operatör yükü yerleÅŸtirirken, forklifti hareket ettirmeden ince ayar yapabilir. Bu özellik büyük kolaylık saÄŸlar.
4. DÖNME MESAFESİ – RAMPA ÇIKABİLME-;
Forkliftlerin çalışma yerlerinde darlıklar-limitler varsa, örneÄŸin raf arası, ,istifleme çizgileri, çok küçük depolar gibi, forkliftlerin dönme ölçülerini de kontrol etmek gereklidir.
Özellikle raflar arası çalışma için 3 tekerlekli forkliftler dizayn edilmiÅŸtir. Böylece yaklaşık 3 metrelik raf aralarında dahi çalışma imkanı olur.
Forkliftlerin rampa çıkabilme özellikleri de limitlidir ve broÅŸürlerde belirtilmiÅŸtir. MüÅŸterinin rampalarını da mutlaka dikkate almak gereklidir.
5. ATAÅžMAN;
Forkliftler sadece paletli yükleri deÄŸil, bazı özel yükleride (bir büyük kağıt rulo, bir pamuk balyası gibi) ataÅŸman denen, ön tarafa baÄŸlanan özel aparatlarla istifleyebilirler.
Bu ataÅŸmanlar hidrolik gücü forkliftten alarak yükü sıkarak kaldırma, döndürme gibi özel hareketler yapabilirler. Bu hareketler için forkliftin içine de ek parçalar takmak gerekir (4 Yollu Valf gibi). AtaÅŸman seçimi özel uzmanlık gerektirir.
6. LASTİKLER;
Forklift lastikleri müÅŸterinin uygulamasına göre seçilir.
Başlıcaları:
a.Havalı Lastik: Araba lastiği gibidir. Genelde bu tip tercih edilir ve standarttır.
b.Dolgu Lastik: Zeminde hareket, lastiÄŸi patlatacak çivi, metal talaşı, vs. gibi yerlerde ya da elektrikli forkliftlerde tercih edilir.
c.İz Bırakmayan Dolgu Lastik: Bu lastik tipi fren ya da manevralarda yerde lastik izi bırakmaz. Zemin temiz kalır. Bazı fabrikalar özellikle bu konuda hassastır.
7. VARDİYA;
Günlük çalışma süresi (vardiya) açısından çok akülü forkliftlerde yedek akü, hatta 2. yedek akünün gereksinimi için önemlidir. Her vardiya için bir aküye ihtiyaç duyulur.
8. OPSİYONLAR-AKSESUARLAR;
Forkliftlerde müÅŸteri uygulamalarına ve çevre faktörlerine göre birçok aksesuar-opsiyon seçilebilir. Bunların bir kısmı fabrikasyon bir kısmı yerli üretim ÅŸeklindedir.
Genelde istenenler; kabin, katalitik konvertör (egzost gazını kısmen temizler), konforlu koltuk,geniÅŸ çatal taşıyıcı-önlere çift lastik (yanlara doÄŸru geniÅŸ yükler için, kereste-profil gibi ), çatal pozisyoner (çatalları hidrolik olarak birbirine yakınlaÅŸtırıp-uzaklaÅŸtırır.) ‘dir.
2. EL:Forkliftte genelde 2. el’i tavsiye edilmemektedir. Kullanıcılar ancak ekonomik ömrünü fazlasıyla doldurmuÅŸ (çok masraf çıkartan) forkliftleri 2.el’cilere satar, bu 2. el’cilerde kalıcı olmayan tamirler ve makyajlarla, boyarlar ve bu makineleri müÅŸteriye sunarlar. Yani arabalarda olduÄŸu gibi forklift model-kasa deÄŸiÅŸikliÄŸinden dolayı prestij veya konfor gibi sebeplerle 2.el’e düÅŸmez. Ayrıca 2.el’cilerin verdikleri garantilerde çok saÄŸlam olmayabilir.
KİRALAMA: Uzun dönem kiralama son zamanlarda forklift müÅŸterileri arasında popüler olmuÅŸtur. Fakat kiralama sadece büyük filo kullanımları için avantaj olabilir. Kiralama ve satın alım fiyatlarını dikkatlice ve çok yönlü karşılaÅŸtırılması gerekmektedir.
Bütün bu yaukarıda bahsedilen teknik özelliklerin dışında iÅŸletmenin bir markaya ikna olabilmesi için 3 temel unsur vardır;
1- MARKANIN KALİTE, SAÄžLAMLIK ve GÜVENLİRLİĞİ
2- SERVİS AĞI
3- FİYAT



